Zelf een kraan of leiding vervangen: waar het meestal misgaat

Een kraan vervangen lijkt een klus van een half uur. Je draait het oude ding eraf, je zet het nieuwe erop en klaar. In de praktijk loopt het vaak anders. De maat blijkt net niet te kloppen, de koppeling gaat lekken of het water blijft nadruppelen omdat het niet goed is afgesloten.

In dit artikel lees je waar het bij deze klus meestal misgaat. Je leest hoe je het water goed afsluit, hoe je herkent welk materiaal er in je huis ligt, welk gereedschap je nodig hebt en hoe je de nieuwe kraan of koppeling lekvrij krijgt. Omdat de woningen in Doetinchem en de Achterhoek flink verschillen in bouwjaar, kijken we ook naar wat je per type woning kunt verwachten. Aan het eind lees je wanneer je beter iemand belt die er verstand van heeft.

Waarom deze klus vaker misgaat dan je denkt

De klus zelf is niet moeilijk. Het gaat bijna altijd mis in de voorbereiding. Water in huis staat onder druk, en die druk vindt elk gaatje dat je openlaat. Zodra je een leiding opendraait, heb je geen tijd meer om nog even iets op te zoeken of te halen.

Daar komt bij dat je pas ziet wat er achter de oude kraan zit als je hem eraf hebt. Soms is dat een keurige knelkoppeling. Soms is het een verouderd stuk leiding dat je liever niet had aangeraakt. Even vooraf kijken en meten voorkomt dat je halverwege stilvalt.

Zet eerst het water af, en doe dat goed

Begin bij de meterkast. Daar zit meestal de hoofdkraan, vlak bij de watermeter. Draai die dicht en open daarna de laagst gelegen kraan in huis, bijvoorbeeld die in de bijkeuken of in de kelder. De leiding loopt dan leeg en je houdt de rest van je klus droog. Afsluiter is de verzamelnaam voor de kranen die het water in een leiding tegenhouden. In de meterkast is dat vaak een kogelkraan, die je met een kwartslag dichtdraait. In oudere woningen kom je nog afsluiters met een rond handwiel tegen, die je meerdere slagen moet dichtdraaien. Die zijn gevoeliger. Hebben ze jaren stilgestaan, dan gaan ze soms juist langs de as lekken zodra je eraan draait. Draai dus rustig en houd een doek bij de hand.

Zit er onder de wastafel of bij de wasmachine al een eigen kraantje, een zogeheten hoekstopkraan? Dan hoef je het water in de rest van het huis niet af te sluiten. Controleer wel of dat kraantje echt dicht is door de kraan die erop is aangesloten even open te zetten.

Weet welk materiaal er in je muur zit

Koperen leidingen herken je aan de roodbruine kleur en het harde materiaal. Die verbind je met een knelkoppeling, of je soldeert ze aan elkaar. Solderen is werk voor iemand met ervaring, zeker in een woning met houten delen in de muur.

Kunststof leidingen met een aluminium laag erin zie je in veel nieuwere woningen. Die zijn wat buigzaam en werken met pers- of knelkoppelingen. Verzinkt staal kom je in oudere huizen tegen, meestal met schroefdraad. Zie je een doffe, grijze leiding die je met je nagel kunt bekrassen, dan kan het om lood gaan. Ga daar zelf niet mee aan de slag en laat een installateur ernaar kijken.

Meet in alle gevallen de buitendiameter van de leiding voordat je iets bestelt. De maat op de verpakking van een koppeling gaat namelijk over de buis waar hij op past.

Wat het bouwjaar van je huis verraadt

In Doetinchem zegt het bouwjaar vaak al veel. Het centrum is na de bombardementen van maart 1945 vrijwel helemaal opnieuw opgebouwd, en wijken als de Muziekbuurt en Overstegen kwamen in de jaren zestig en zeventig tot stand. In dat soort woningen kom je meestal koper tegen, en in de oudste delen soms nog verzinkt staal met schroefdraad.

De Huet is gebouwd tussen eind jaren zeventig en begin jaren negentig, en Dichteren tussen 1990 en 2005. Daar is koper gebruikelijk, en in de latere woningen ook steeds vaker kunststof. In recente nieuwbouw, zoals in delen van Wijnbergen, is kunststof meerlagenbuis inmiddels het meest gebruikte materiaal.

Loden leidingen zitten vooral in woningen van voor 1960. In de stad zelf kom je die door de wederopbouw weinig tegen, maar in de dorpen en het buitengebied van de Achterhoek staan nog genoeg oudere panden. Weet je het niet zeker, kijk dan eerst even in de meterkast voordat je iets koopt.

Het juiste gereedschap scheelt de meeste ellende

Je hebt niet veel nodig. Een waterpomptang, een set steeksleutels, een pijpsnijder, teflontape, een emmer en wat oude doeken brengen je een heel eind. Gebruik geen tang die veel te groot is, want die vervormt de moer.

Leg alles klaar voordat je het water afsluit. Zo sta je niet met natte handen te zoeken naar de juiste sleutel. Voor meer algemene tips over klussen in en om het huis kun je terecht op Klussennet.

Zo pak je de vervanging aan

Sluit het water af en laat de leiding leeglopen. Zet een emmer onder de aansluiting, want er blijft altijd wat water in de bocht staan. Draai daarna de oude kraan los en maak de aansluiting schoon met een doek.

Zit er schroefdraad op de aansluiting, dan wikkel je daar teflontape omheen, in een paar lagen en in dezelfde richting als waarin je de moer straks vastdraait. Werk je met een knelkoppeling, dan gebruik je geen tape. Die dicht af op de knelring zelf, en tape zit daar alleen maar in de weg.

Draai de nieuwe kraan eerst met de hand vast en geef daarna met de sleutel een klein stukje na, meestal een kwart tot een halve slag. Vaster is niet beter. Te veel kracht vervormt de ring en dan krijg je juist een lek. Zet het water tot slot langzaam weer open en kijk mee bij de koppeling.

De fouten die het vaakst voorkomen

Wanneer je beter iemand belt

Aan een gasleiding werk je nooit zelf, ook niet als het maar om een klein stukje gaat. Dat is werk voor een erkende installateur. Hetzelfde geldt voor je cv-installatie, die onder druk staat, en voor leidingen van lood.

Ook als de hoofdkraan niet meer goed dicht wil, is bellen verstandiger dan doorzetten. Zonder een kraan die het water echt tegenhoudt, kun je verder eigenlijk niets veilig doen. Datzelfde geldt als je een lekkage vermoedt in de muur of onder de vloer, want dan moet er eerst gezocht worden voordat er iets vervangen wordt.

Controleer het na afloop nog even

Leg een stuk keukenpapier onder de nieuwe verbinding en kijk er na een uur nog eens naar. Een klein lek zie je niet altijd meteen, maar op papier valt elke druppel op. Voelt de koppeling nog vochtig, geef hem dan voorzichtig een klein stukje na.

Wil je zeker weten dat alles dicht is? Draai alle kranen in huis dicht en kijk daarna naar de watermeter. Loopt die dan nog steeds door, dan verdwijnt er ergens water. Dat is meteen het beste moment om het uit te zoeken, en niet pas als je de jaarrekening krijgt.

Kort samengevat

Meet voordat je koopt, sluit het water goed af, gebruik het juiste gereedschap en draai niet te vast. Met die vier dingen op orde is het vervangen van een kraan of een stuk leiding een klus die je prima zelf doet. En blijf van gas, lood en installaties onder druk af, want daar begint het werk van een vakman.